کتاب ورق‌پاره‌های زندان | بزرگ علوی

کتاب ورق‌پاره‌های زندان

نویسنده: بزرگ علوی

ناشر: جاویدان

معرفی و خلاصه کتاب ورق‌پاره‌های زندان :

علوی در مقدمه کوتاه کتاب ورق‌پاره‌های زندان می‌نویسد این اثر حاصل یادداشت‌های مخفیانه او در زندان مخوفی است که اگر لو می‌رفت می‌توانست به قیمت جانش تمام شود. در واقع کتاب ورق‌پاره‌های زندان نوعی مستند مکتوب است. همانطور که برای برخی ها چنین شد. کتاب ورق‌پاره‌های زندان پنج بخش دارد و نویسنده در هر کدام به سرگذشت و سرنوشت یکی از زندانیان می پردازد. البته در بخش چهارم (عفو عمومی) قصه فرق دارد. علوی می گوید این بخش حاصل یادداشتهای مخفیانه یک زندانی برای همسرش است که بعداً به دست او رسیده است. البته من بدون هیچ مدرک خاصی احساس می کنم اینها نامه های خود اوست! بخش ها همه خواندنی و بسیار جذاب هستند و به شکلی صعودی این جذابیت زیادتر می شود. تم اصلی همه بخشها به نوعی عشق است. عشقهایی که در زندان با توهم و دیوانگی و حسرت می‌آمیزند و بالغ می‌شوند. قسمت عفو عمومی مانند شکنجه ای مکتوب است. اعصاب آدم را به شدت بهم می‌ریزد. نوعی کلافگی که از آن لذت خواهید برد. چیزی شبیه همان کاری که فیلم «هتک حرمت» (Irreversible) با مخ آدم می‌کند! آنهایی که فیلم را دیده اند می‌فهمند من چه می گویم. (آنهایی که اعصاب ضعیفی دارند بهتر است بیخود وسوسه نشوند!) اما شاهکار کتاب ورق‌پاره‌های زندان  در بخش پایانی یعنی رقص مرگ است. بگذریم از اینکه می‌شود مفصل هر بخش را نقد و تحلیل کرد اما این فصل ۳۵  صفحه‌ای چیز دیگری است. ( منبع )

 

پاراگراف‌های منتخب کتاب ورق‌پاره‌های زندان : ادامه خواندن “کتاب ورق‌پاره‌های زندان | بزرگ علوی”

لولیتا | ولادیمیر ناباکوف

لولیتا

نویسنده : لادیمیر ناباکوف

مترجم : اکرم پدرام‌نیا

ناشر: زریاب

معرفی و خلاصه رمان لولیتا :

در جوامع مدرن افراد می‌توانند به راحتی وجود لذت جسمانی که هوس را در ذهنمان زنده می‌کند  در فضاهای مدرن چه واقعی و چه مجازی جست و جو کنند. این جست و جو  باعث می‌شود ذهن یک سونگرانه، لذت جسمانی را متعلق به دنیای امروز بداند و تصور کند لذت جسمانی آزادی به دست آورده و حتی آن را در تقابل با عشق افلاطونی یا آسمانی که به گذشته ربط دارد درک کند. شاید بتوان گفت ناباکوف با یک بی رحمی در رمان لولیتا قصد دارد تقسیم بندی  سفت و محکم بین عشق و هوس را که بیشتر ذهنی و زبانی است، بهم بریزد و خواننده را در موقعیتی قرار دهد که دیگر در درون خودش هم احساس امنیت نکند.  در رمان لولیتا ما با شخصیت هومبر رو در رو می‌شویم که از عشقش به دختر بچه ها سخن می‌گوید. او در درونش نمی‌تواند به درستی فاصله ی بین محبت و هوس را از هم تفکیک کند و این ناتوانی او را دچار وسواس ذهنی می‌کند که ناچار به خوردن داروهای روان رنجوری می‌شود. ناباکوف در رمان لولیتا فقط از احساس های متضاد درونی سخن نمی گوید. او به تضادهای فرد و جامعه هم در رمان لولیتا توجه می‌کند. او عاشق دختری ۱۲ ساله به نام لولیتا است. چرا او خواهان این گونه عشقی است؛ عشقی ممنوعه و غیراخلاقی. خود راوی در داستان می گوید چون در کودکی دچار عشقی کودکانه و نافرجام نسبت به دختربچه ای  شده است و حالا برای این که بخواهد از دست ناخودآگاهش که عذابش می‌دهد خلاص شود باید عشق یک بچه را در بزرگسالی تجربه کند. اما جامعه و ساختارهایش به فرد اجازه نمی‌دهد که برای درمان دردهای درونی اش هر گونه خواست جولان دهد، جامعه منطق و قوانین خاص خود را دارد قوانینی که به درمان فرد با یک رویکرد شخصی توجه ایی نمی‌کند. شخصیت داستان برای آن که بتواند لولیتا  را ببیند ناچار می شود رفتاری وابسته به قوانین جامعه داشته باشد. او تصمیم می گیرد با مادر این دختربچه ازدواج کند. در این جا ناباکوف موفق می شود ساختار خانواده را نیز به چالش بکشد؛ ساختاری که همچون  سرپوشی برای فراموشی همزمان عشق و هوس در طول تاریخ شکل گرفته است. کارکرد خانواده تا به امروز پایداری نسل بشر بدون توجه به احساسات فردی بوده است. دررمان لولیتا ، نویسنده قصد دارد با امر واقعی، باورها را به چالش بکشد نه عکس آن. راوی رمان لولیتا آگاهانه می‌داند دچار یک بی هنجاری است؛ عشق  مردی بزرگسال به یک دختربچه.  مشغله ی ذهنی هومبر این است که همراه با داشتن عشق،  به دختربچه آسیب  نزند چون در درونش عواطفی نازک طبعانه احساس می‌کند. دقیقا این عواطف ناپخته هستند که امر واقعی را مردد بین ساختارهای از پیش موجود و بی نظمی نگه می دارند. در مقابل دختربچه مورد تجاوز مردی بچه دزد قرار گرفته که این موضوع را از هومبر، پدر خوانده و عاشقش پنهان کرده است.  هومبر زمانی به این موضوع پی می برد که دیگر لولیتایی در کار نیست و  به قصد یک زندگی عادی  فرار کرده است؛ زندگی عادی یا همان زندگی که باید با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم کرد. دقیقا اگر لولیتا که در شهری دیگر زندگی می کند، دوباره با هومبر ارتباط برقرار می‌کند برای تقاضای پول است. لولیتا قبول نمی‌کند زندگی عادی‌اش که در سختی است را رها کند و با عاشقش برود که بدون او  نمی‌تواند زندگی کند. و هومبر که هنوز بین احساسات متضادش دست و پا می زند، تصور می‌کند  باید از یک شیاد بچه دزد که معشوقه‌ی خردسالش را آزار داده انتقام بگیرد. هومبر این فرد را به قتل می رساند و بعد از آن خودش را تنها و بی پناه و دور از محبتی که به او از طرف لولیتا داده نشد، احساس می کند. در اینجا گویی هوس کشته می شود اما چیزی که در مقابل باقی می ماند یک عشق آگاهانه نیست، یک محبت نازک طبعانه است که توان ندارد در این زندگی مادی و مدرن نظم پیدا کند. ( منبع )

ادامه خواندن “لولیتا | ولادیمیر ناباکوف”

کتاب در بسته | ژان پل سارتر

کتاب در بسته

نویسنده : ژان پل سارتر

مترجم : ناصر غیاثی

 

معرفی و خلاصه کتاب در بسته :

نمایشنامه‌ی “در بسته ” نخستین بار در پاریس به اجرا در آمد. در این نمایشنامه سارتر به بررسی موقعیتی می پردازد که در آن هر کس مجبور است اعمالش را برای دیگری توجیه کند. در چنین موقعیتی، هر فرد باید خودش را به گونه‌ای برای دیگری عریان کند و در معرض دید قرار دهد. یک مرد و دو زن پس از مرگ در اتاقی با هم نشسته‌اند و هر سه می‌دانند که به جهنم آمده‌اند اما هر یک به نوبه ی خود پس از ورود به آن، از اینکه آتش جهنم و شکنجه های آن را مشاهده نمی‌کنند، شگفت زده می‌شوند و سرانجام حقیقت را در می‌یابند و می‌فهمند که خود آنها مأمور عذاب هستند و هر یک از آنها مأمور شکنجه‌ی دیگریست. گارسن، اینز و استل، سه شخصیت کتاب در بسته هستند. گارسن و استل هر دو ریاکارند و اینز است که آن ها را وادار به اقرار موقعیت‌شان می‌کند. در ابتدای کتاب در بسته هر یک از سه شخصیت می‌کوشند با کاستن از گناه خود و تحریف آن، از شرم حاصل از نگاه دیگری برهند اما پس از آن که پی می‌برند فریبکاریشان دیگر حتی نمی‌تواند خودشان را بفریبد، زبان به گفتن حقیقت می‌گشایند و درباره ی علت حضورشان در آن جا و این که قبلا کجا بوده‌اند سخن می‌گویند. گارسن می‌گوید به دلیل عقاید صلح طلبی و مخالفت با جنگ او را تیر باران کرده‌اند. استل که جوان و زیبا است می‌گوید با پیرمردی ازدواج کرده است تا برای خانواده ی فقیرش پولی فراهم کند و سپس با مردی که مورد علاقه‌اش بوده مرتکب زنا شده است. اینز به دروغ‌های آن ها می‌خندد و می‌گوید که اگر آن ها چنین افراد فداکاری بوده‌اند پس چرا محکوم به عذاب شده‌اند؟ پس از مدتی، هر سه اعتراف و حقیقت را فاش می کنند. گارسن پنج سال زنش را شکنجه داده بود و زن‌های بسیاری را به خانه می‌آورد و همسرش را مجبور  می‌کرد تا برای آن ها در بستر صبحانه بیاورد. به هر حال هر یک به واقعیت اعتراف می‌کنند و به عریانی خویش آگاه می‌شوند. ( منبع )

پاراگراف‌های منتخب کتاب در بسته :

ادامه خواندن “کتاب در بسته | ژان پل سارتر”

کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری | اریک امانوئل اشمیت

کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری

نویسنده : اریک امانوئل اشمیت

مترجم : شهلا حائری

ناشر : قطره 

معرفی و خلاصه کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری :

 

تصویرسازی اشمیت از زندگی زن و شوهری در نمایشنامه خرده جنایت‌های زناشوهری ، هولناک است اما باید آن را خواند، چون تجربه ایست برای انسانی که در دنیای مادی  و مدرن امروز گم شده است.اشمیت در این نمایشنامه کوتاه ۸۷ صفحه‌ای، با نهایت مهارت و ظرافت، هر لحظه خواننده را غافلگیر می‌کند و با کند و کاو در لایه‌های پنهان زندگی زناشویی، تحلیل بسیار جالبی از حقیقت و عشق در زندگی مشترک و رمز و رازهای آن و تداوم یک رابطه ارائه می‌دهد.اشمیت در کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری با دیدی منفی و بی اعتماد تمام ترس‌هایی را که زن و شوهر مدرن داستانش با آن درگیر هستند، به نمایش می‌گذارد و از پوچی روابطبینشان می‌گوید. برای مثال در صحنه‌ای از کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری (صفحه ۷۱)، لیزا خطاب به همسرش می‌گوید:

«اونچه باعث می شه یک زن و مرد مثل من و تو با هم بمونن مسائل مبتذل و پستیه که بینشونه؛ به خاطر منافع، ترس از تغییر، وحشت پیری، ترس از تنهایی سست می‌شن، تحلیل می‌رن، دیگه حتی فکرشم نمی کنن که یک کاری بکنن تازندگیشون عوض شه، آگه دست همو می‌گیرن فقط برای آینه که تنها به گورستاننرن، تو به خاطر دلایل منفی با من موندی

اریک امانوئل اشمیت، یکی از خلاق‌ترین قلم‌های دنیا را در دست خویش دارد. کوتاه می‌نویسد. بیشتر کتاب‌هایش حدود ۹۰۸۰ صفحه بیش‌تر نیستند. از زبانی ساده استفاده می‌کند. جمله‌ها و دیالوگ‌های کوتاه دارد. حداقل توصیف را به کارمی‌برد. با این حال، چه رمان بنویسد و چه نمایش و چه داستان، اثری که خلقمی‌کند تا عمق وجود خواننده اثر می‌گذارد، مثل یک تکان، که در رگ‌هایت رشدمی‌کند. خواندن نوشته‌های اشمیت یک یادآوری است، یادآوری زندگی که فراموشش کرده‌ایم.یکی از پرفروش‌های یک سال گذشته‌ی بازار کتاب ایران، کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری با ترجمه‌ی شهلا حائری است؛ کتابی با تمام خصوصیات اشمیتی، این بار در قالب نمایش، که تله تئاتر تلویزیونی آن را نیز با بازی نیکی کریمی و محمدرضا فروتن ساخته‌اند.در کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری زنی میان سال بعد از سال‌ها زناشویی، با شناخت دوباره همسر خود رو به رو می‌شود. برای یک بار دیگر این زن و شوهر به صورت کاملاً  تصادفی، درست مانند همان اولین باری که در یک مهمانی عروسی با هم آشنا شدند شروع به شناخت هم می‌کنند و این آشنایی باعث اتفاقات زیادی در روابط این زن و شوهر می‌شود. ( منبع )

پاراگراف‌های منتخب کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری : 

ادامه خواندن “کتاب خرده جنایت‌های زناشوهری | اریک امانوئل اشمیت”

نمایشنامه خاطرات هنرپیشه‌ی نقش دوم | بهرام بیضایی

نمایشنامه خاطرات هنرپیشه‌ی نقش دوم

نویسنده : بهرام بیضایی

ناشر : انتشارات دماوند

معرفی و خلاصه نمایشنامه خاطرات هنرپیشه‌ی نقش دوم :

یکی از نمایش‌نامه‌های کمتر قدردیده بهرام بیضایی، نمایشنامه خاطرات هنرپیشه‌ی نقش دوم است. چه از این لحاظ که مدت‌ها اجازه چاپ و اجرا را پیدا نمی‌کرد، چه از این منظر که کار پژوهشی زیادی هم روی این اثر صورت نگرفته. نمایشنامه خاطرات هنرپیشه‌ی نقش دوم  را که می‌توان آن را جزو سیاسی- اجتماعی‌ترین متن‌های بهرام بیضایی دانست، داستان دو جوان روستایی به نام موهبت و ذوالفقار را بازگو می‌کند که برای کار به تهران سفر می‌کنند و در نهایت پس از پیدانکردن شغلی آبرومند، با گروهی مشغول به همکاری می‌شوند که وظیفه‌ی‌شان ایجاد سیاهی‌لشگر برای پیشبرد اهداف حکومت است. اگر جایی قرار است شلوغ شود، اگر جایی قرار است عده‌ای در سخنرانی شخصی خاص برای او هورا بکشند، اگر قرار است تظاهرات بر علیه کسی که مخالف حکومت است انجام شود یا حتی زمانی که قرار است عده‌ای را برای تخریب جمعیتی معترض به دل آنها فرستاد، از این افراد استفاده می‌شود. با گریم‌های متفاوت و لباس‌های رنگارنگ؛ گاهی در نقش زارع زحمتکش و گاهی در نقش معلم دلسوز و گاهی هم در نقش کارگر مظلوم. بیضایی با چیره‌دستی و با استفاده از دانش گسترده خود در زمینه تئاتر، نمایش‌نامه‌ای را خلق کرده که علاوه بر بار هنری نظیر تکنیک‌ها و شخصیت‌پردازی و دیالوگ‌نویسی عالی، توانسته از منظر اجتماعی و سیاسی نیز بسیار تأثیرگذار باشد و هیچ جا به سمت شعارزدگی نرود. تصویرکردن مردمی که به‌واقع ارزششان همیشه برای حکومت‌ها در حدّ بازیگران نقش دوم است، به زیبایی تصویر شده. هنرپیشه‌های نقش دومی که صرفاً برای پیشبرد داستان و کمک به شخصیت اصلی برای رسیدن به اهدافش به کار گرفته می‌شوند. ( منبع )

پاراگراف‌های منتخب نمایشنامه خاطرات هنرپیشه‌ی نقش دوم :

ادامه خواندن “نمایشنامه خاطرات هنرپیشه‌ی نقش دوم | بهرام بیضایی”